Een wijnproeverij als oefening in smaakgeheugen

Na een proeverij herinneren veel mensen zich vooral of ze een wijn lekker vonden. Dat oordeel is nuttig, maar het vertelt weinig over wat er in het glas gebeurde. Wie smaakverschillen beter wil leren herkennen, kan een proeverij gebruiken als oefening in geheugen: eerst bewust waarnemen, daarna woorden zoeken en pas op het einde een voorkeur uitspreken.

Een kleine selectie is daarvoor genoeg. Kies bijvoorbeeld drie flessen met één duidelijk verschil, zoals de druif, het land of de manier waarop de wijn is gemaakt. Wie nog een passende selectie zoekt, kan het aanbod van wino bekijken en vooraf bedenken welke vergelijking interessant lijkt. Het doel is niet om een ingewikkelde proefopstelling te maken, maar om te voorkomen dat elke fles in het geheugen opgaat in de vorige.

Begin met een verwachting

Schrijf voordat je de eerste wijn proeft één verwachting op. Denk aan een eenvoudige vraag: zal deze wijn fris smaken, of juist rond? Verwachtingen kleuren je waarneming, maar dat is geen reden om ze weg te laten. Door ze vooraf vast te leggen, kun je achteraf zien waar je inschatting klopte en waar je verrast werd.

Schenk kleine hoeveelheden in glazen die qua vorm zo veel mogelijk op elkaar lijken. Gebruik liefst hetzelfde type glas voor alle wijnen. Verschillende glazen kunnen geur en smaak anders laten overkomen en maken de vergelijking minder helder. Zet de flessen buiten zicht als je wilt voorkomen dat het etiket je oordeel stuurt. Een nummer op een papiertje volstaat.

Proef in vaste stappen

Neem voor elke wijn ongeveer dezelfde tijd. Kijk eerst naar de kleur, ruik daarna rustig en neem ten slotte een kleine slok. Je hoeft niet te weten welke aroma’s een kenner zou noemen. Let liever op concrete indrukken: ruikt de wijn naar citrus, rijp fruit, kruiden of iets aardser? Voelt hij licht of stevig aan? Blijft de smaak kort hangen of komt er na het doorslikken nog iets naar voren?

Gebruik voor je aantekeningen steeds dezelfde korte vragen. Zo vergelijk je niet alleen je algemene indruk, maar ook afzonderlijke eigenschappen:

  • Welke geur herken ik als eerste?
  • Voelt de wijn fris, zacht, stroef of romig aan?
  • Hoe sterk is de smaak, van subtiel tot uitgesproken?
  • Wat verandert nadat ik een slok heb doorgeslikt?
  • Welke wijn zou ik bij een maaltijd willen drinken, en waarom?

Noteer liever een paar eigen woorden dan een lange lijst met proeftermen. « Groene appel » of « droge kruidigheid » helpt je later vaak meer dan een algemene notitie als « lekker en soepel ». Je hoeft een aroma ook niet perfect te benoemen. Als twee wijnen voor jou verschillen in frisheid, is dat al bruikbare informatie.

Geef je geheugen een pauze

Proeven vraagt aandacht, en die aandacht neemt af wanneer je snel achter elkaar glazen leegdrinkt. Neem tussen de wijnen een slok water en eet eventueel een neutraal stukje brood. Pauzeer ook even als je merkt dat geuren door elkaar beginnen te lopen. Je kunt de glazen kort afdekken en na enkele minuten opnieuw ruiken; soms valt een geur dan duidelijker op.

Een vaste volgorde helpt, maar maak die niet te ingewikkeld. Schenk doorgaans eerst de lichtere of drogere wijn in en eindig met een vollere of zoetere variant. Anders kan een uitgesproken smaak de volgende wijn minder intens laten lijken. Proef je wijnen die sterk verschillen, noteer dan die volgorde. Zo weet je later onder welke omstandigheden je je oordeel vormde.

Herhaal de vergelijking op een ander moment

De waardevolste aantekening ontstaat vaak pas bij een tweede proeverij. Bewaar je eerste notities en proef dezelfde wijn later nog eens, liefst naast een andere fles. Je merkt dan welke kenmerken je snel terugvindt en welke vooral bij de eerste gelegenheid opvielen. Ook kan een wijn anders overkomen bij eten dan wanneer je hem los proeft. Dat verschil is geen fout in je geheugen; het laat zien hoe sterk de omgeving de smaakervaring beïnvloedt.

Na een paar sessies ontstaat zo een persoonlijk naslagboekje. Het hoeft geen formeel proefschrift te worden. Een datum, de namen van de wijnen en enkele waarnemingen zijn genoeg. Met die gegevens kun je bij een volgende keuze gerichter zoeken: misschien geef je de voorkeur aan frisse zuren, misschien juist aan een volle smaak. Je leert niet welke wijn je hoort te waarderen. Je leert beter herkennen wat jij zelf proeft.

Publications similaires